کارشناس مسائل سوریه؛ «مجید مهتدی» گفت: ترکیه غافل از تجارت با سوریه نشده، پراگماتیک رفتار می کند و جنبه های سیاسی، اجتماعی و نظامی رابطه خود را کنار گذاشته؛ چرا که تجارت با سوریه برای این کشور سودآور است.

در خصوص حجم و میزان صادرات کشورهای مختلف به سوریه سال ۲۰۲۰ بر اساس گزارش مرکز بین المللی تجارت جهانی( ICT)، ایران در رده هفتم صادرکنندگان قرار داشته است در حالی که قاعدتا باید در رده یک تا سوم جای داشتیم.

با استناد به این آمار، جمهوری اسلامی سه درصد صادرات به سوریه را انجام داده و ۹۷ درصد باقی مانده از سوی کشورهای دیگر صورت گرفته است. از نظر من، عملکرد ضعیف و گران بودن حمل و نقل، عدم وجود روابط بانکی، مسائل مربوط به تضامین صادراتی و عدم آمادگی زیر ساختها برای صادرات از جمله برخی از عوامل میزان صادرات اندک به سوریه تاکنون است.

در میان این هفت کشور، رده اول ترکیه است. این کشور در حال حاضر رابطه سیاسی با سوریه ندارد در حالی که مرزهای آنها نیز بسته است. همچنین، ترکیه بخشی از سرزمین سوریه را اشغال کرده و در حال حمایت از تروریستها می باشد. بنابراین در عین حال که رابطه خوبی از سوی ترکیه وجود ندارد، اما غافل از اقتصاد نشده، پراگماتیک رفتار می کند و جنبه های سیاسی، اجتماعی و نظامی رابطه خود را کنار گذاشته؛ چرا که تجارت با سوریه برای این کشور سودآور است.

بر اساس اعلام ICT، میزان صادرات ترکیه به سوریه در سال گذشته برابر تقریبا یک میلیارد و ششصد میلیون دلار یعنی معادل ۳۸.۵ درصد مجموع واردات سوریه ثبت شده است. ذکر این نکته نیز قابل ذکر است که این اقدامات ترکیه قانونی نمی باشد که از طریق مرزهای هوایی یا دریایی و غیره انجام شود. بنابراین در حالی که بر اساس برخی از قوانین موجود در سوریه، واردات برخی از کشورها از جمله ترکیه ممنوع است، اما این کار در حال انجام شدن است و کالاها به صورت قاچاق و راههایی که از طریق مناطق اشغال شده گشوده ، ارسال می شوند. 

پس از ترکیه به ترتیب، چین با ۲۰ درصد معادل ۸۳۴ میلیون دلار، مصر هفت درصد معادل ۲۸۹ میلیون دلار، روسیه، هند، لبنان و جمهوری اسلامی ایران، هفت کشور اول صادر کننده به سوریه می باشند. لذا فرصتهای زیادی در اختیار ما بوده که به خوبی استفاده نشده است. مثلا یکی از آنها این است که حمل و نقل از شانگهای به لاذقیه خیلی گران شده و به ۱۷ هزار دلار رسیده است. بنابراین ایران میتواند از این موقعیت استفاده کند.

ما در سه بخش، کشاورزی، کالایی_صنعتی و خدمات میتوانیم در سوریه فعال باشیم که خدمات شامل چندین بخش از جمله صدور خدمات پزشکی و تجهیزات آن، دارویی، فنی_مهندسی و غیره می باشد؛ یعنی این صادرات تنها منوط به صادرات کالا به سوریه نباشد. اگر به مثالی در این خصوص اشاره کنم، سوریه در بحث داروی عام خودش تولید کننده و خودکفا است در حالی که به داروهای خاص نیاز دارد.

سوری ها حرفشان این است که حال که ایران دارای تکنولوژی، علم و امکانات لازم مثلا در خصوص همین تولید داروها می باشد، با آنها مشارکت کرده و در سوریه کارخانه ای احداث شود و تولید داروهای خاص صورت پذیرد
تا پیش از تحریم ها، این صادرات از سوی اروپا صورت می گرفت، اما پس از آن سوری ها به سراغ کشورهایی نظیر ایران آمدند. ایران نیز که خود در خصوص برخی از داروهای خاص تحریم و در حال وارد کردن است، اعلام کرده که تا جایی که بتواند یک سری داروهای خاص به سوریه صادر خواهد کرد. 

سوری ها حرفشان این است که حال که ایران دارای تکنولوژی، علم و امکانات لازم مثلا در خصوص همین تولید داروها می باشد، با آنها مشارکت کرده و در سوریه کارخانه ای احداث شود و تولید داروهای خاص صورت پذیرد. بنابراین، اگر این تولید در سوریه انجام شود و ایران از این فرصت استفاده نماید، نه تنها سوریه منتفع می شود، بلکه مازاد آن نیز می تواند به کشورهای همسایه ما از جمله اردن، لبنان و عراق صادر شود.

 پس میتوان گفت که به طور کلی ایران در طول این ساله تنها در خصوص صادرات دارویی فعالیت کرده، در حالی که در بحث ساخت و تولید از فرصت های پیش آمده بهره ای نبرده است.

اما اگر منصفانه به بهره مندی از فرصت های پیش آمده برای جمهوری اسلامی نگاهی بیافکنیم، میتوانیم به این موارد اشاره کنیم که در بحث صدور خدمات فنی_مهندسی از جمله برق و نفت و گاز تا پیش از ۲۰۱۰ ایران فعال بوده و پس از آن در ۲۰۱۱، این صدور در سطح خوب و البته نه عالی صورت گرفته که البته انتظار بیشتری در این زمینه وجود دارد. لذا، فرصت های پیش روی زیادی برای شرکتهای ایرانی قابل مشاهده است که باید با حضور در آن بخش خاص و ارتباط با طرف مقابل خود به بازسازی بخشهای آسیب دیده سوریه از جمله برق بپردازند.

(منبع تحلیل بازار)